Od 1 maja 2004r. obywatele polscy nie potrzebują zezwolenia na pracę na terenie Republiki Czeskiej. Jednocześnie na pracodawcę nałożone zostały nowe obowiązki polegające na informowaniu - najpóźniej z dniem podjęcia pracy - Urzędu Pracy, właściwego ze względu na miejsce wykonywania pracy, o zatrudnieniu obywatela Unii Europejskiej. Taki sam obowiązek istnieje w sytuacji kiedy osoby fizyczne zostały wysłane przez swego pracodawcę do wykonywania pracy na terenie Republiki Czeskiej. Obowiązek ten obejmuje również informację o ustaniu tego zatrudnienia, najpóźniej w ciągu 10 dni od jego zakończenia.

W przypadku wysyłania pracowników do wykonywania pracy na terenie Republiki Czeskiej, przez pracodawców z innego państwa członkowskiego, odnosi się do nich rozporządzenie Państwa członkowskiego, w którym praca jest wykonywana, jeśli chodzi o:

• długość czasu roboczego i czasu odpoczynku

• długość urlopu wypoczynkowego

• wynagrodzenie minimalne i dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych

• bezpieczeństwo i ochronę zdrowia przy pracy

• warunki pracy kobiet i młodocianych

• zakaz dyskryminacji

Zasada ta nie ma zastosowania w zakresie minimalnego wynagrodzenia, jeżeli czas pracy pracownika nie przekroczy 1 miesiąca w okresie 12 miesięcy od momentu wysłania pracownika. A jeżeli nie przekracza 22 dni, nie stosuje się również regulacji dotyczącej gwarantowanego urlopu wypoczynkowego.

Warunki zatrudnienia

Podjęcie pracy w Czechach następuje na podstawie umowy o pracę, która jest zawarta na czas nieokreślony jeśli w umowie nie wskazano czasu jej trwania . Umowa ta powinna wskazać:

• rodzaj pracy

• miejsce wykonywania pracy

• dzień rozpoczęcia pracy

W umowie o pracę mogą być wskazane również inne warunki.
Pracodawca jest zobligowany potwierdzić umowę o pracę na piśmie. Jednakże umowa o pracę zawarta na czas krótszy niż miesiąc, powinna być zawarta na piśmie jeśli żąda tego pracownik. W ciągu miesiąca od zawarcia umowy o pracę pracodawca powinien poinformować pracownika o:

• nazwie i siedzibie pracodawcy - jeśli jest osoba prawną

• imieniu i nazwisku pracodawcy będącego osobą fizyczną

• bliższym oznaczeniu rodzaju pracy i miejsca jej wykonywania

• wymiarze urlopu wypoczynkowego

• okresach wypowiedzenia

• składnikach wynagrodzenia, sposobie, terminie, miejscu i częstotliwości wypłaty wynagrodzenia

• tygodniowej i dobowej normie czasu pracy

Obowiązek przekazywania pisemnie powyższych informacji nie dotyczy umów o pracę zawartych na czas krótszy niż miesiąc.

Czas pracy

Tygodniowy czas pracy nie może przekraczać 40 h. Dla poszczególnych grup pracowników tygodniowy czas pracy jest krótszy i wynosi:

• dla pracujących pod ziemią 37,5 h

• dla pracujących w trzyzmianowym systemie czasu pracy 37,5 h

• dla pracujących w dwuzmianowym systemie czasu pracy 38,5 h

• dla młodocianych (do 16 lat) 30 h, z tym ze doba pracownicza nie może przekraczać 6 h

Inne przypadki skracania czasu pracy, nie powodujące obniżenia wynagrodzenia, mogą wynikać z regulaminu pracy lub przepisu szczególnego.
Dobowa norma czasu pracy, w pięciodniowym tygodniu pracy, nie może przekraczać 9 godzin. W równoważnym systemie czasu pracy norma dobowa może być wydłużona do 12 godzin. Łączna tygodniowa norma czasu pracy nie powinna przekraczać 48 godzin.

Każdy pracownik jest uprawniony do

• minimalnego nieprzerwanego odpoczynku dobowego w wymiarze 12 godzin w ciągu 24 godzin, który w stosunku do pracowników mających ukończone 18 lat, może być w niektórych przypadkach skrócony do 8 godzin, pod warunkiem że kolejny odpoczynek będzie wydłużony o czas tak skróconego odpoczynku.

• minimalnego nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego w wymiarze 35 godzin, a dla pracowników młodocianych 48 h. Odpoczynek ten powinien przypadać w niedzielę.

• przerwy na posiłek i odpoczynek - 30 minut, jeżeli pracownik pracuje dłużej niż 6 godziny a pracownikowi młodocianemu, jeżeli pracuje dłużej niż 4,5 godziny. Przerwa ta nie jest wliczana do czasu pracy

Praca w nocy

Pora nocna obejmuje czas pomiędzy 22.00 a 6.00 Pracującym w nocy jest pracownik, który zwykle co najmniej 3 h na dobę pracuje w porze nocnej. Czas pracy pracującego w nocy nie może przekroczyć 8 h na dobę. Pracodawca zobowiązany jest zapewnić pracownikowi pracującemu w nocy badania lekarskie:

• przed dopuszczeniem do pracy w nocy

• profilaktycznie, według potrzeb co najmniej raz w roku

• każdorazowo na żądanie pracownika pracującego w nocy, ze względu na zły stan zdrowia wywołany pracą w nocy

Pracodawca nie może zatrudniać w porze nocnej pracowników młodocianych, którzy nie ukończyli 16 roku życia, a po ukończeniu 16 lat nie dłużej niż jedną godzinę.

Praca w dni wolne

Dniami wolnymi od pracy są dni, w które przypada nieprzerwany tygodniowy odpoczynek pracownika oraz święta.
W dniu nieprzerwanego tygodniowego odpoczynku, pracownik może wykonywać tylko te prace, które nie mogą być wykonane w dniu pracy (w dniu roboczym), m.in.:

• w celu odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego życiu lub zdrowiu ludzkiemu albo w innych podobnych przypadkach

• wykonywane w ruchu ciągłym

• służące zaspokajaniu życiowych, zdrowotnych kulturalnych potrzeb ludności

• przy hodowli zwierząt

W święta pracownik może wykonywać tylko te prace, które może wykonywać w dniu nieprzerwanego tygodniowego odpoczynku, pracę w ruchu ciągłym oraz prace polegające na dozorze zakładu pracy.

Urlop wypoczynkowy

W roku kalendarzowym, w którym pracownik nieprzerwanie przepracował u danego pracodawcy co najmniej 60 dni - przysługuje urlop wypoczynkowy, w wymiarze proporcjonalnym do czasu trwania umowy o pracę - jeśli umowa nie trwała nieprzerwanie przez cały rok kalendarzowy. Urlop przysługuje za każdy miesiąc kalendarzowy nieprzerwanej umowy o pracę w wymiarze 1/12 urlopu przysługującego za cały rok kalendarzowy.
Wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi 4 tygodnie. W umowie zbiorowej lub w umowie o pracę może być ustalony urlop wypoczynkowy w wymiarze zwiększonym o dalszy tydzień.

Pracownik, który nie nabył prawa do pełnego urlopu wypoczynkowego za rok kalendarzowy ani za jego odpowiednią część, z tego powodu ze nie przepracował u danego pracodawcy co najmniej 60 dni, należy się urlop wypoczynkowy za przepracowane dni, w wymiarze 1/12 urlopu za każde 22 przepracowane dni

Pracownik, który u danego pracodawcy przepracował cały rok kalendarzowy pod ziemią albo w warunkach szkodliwych, ma prawo do dodatkowego urlopu w wymiarze 1 tygodnia. Jeżeli pracownik przepracował tylko część roku kalendarzowego, ma prawo do dodatkowego urlopu w wymiarze 1/12 za każde przepracowane 22 dni.

Za czas trwania urlopu pracownikowi należy się wynagrodzenie, jakie by otrzymał gdyby w tym czasie pracował.

Wynagrodzenie za pracę

Minimalne wynagrodzenie za pracę określone jest w Ustawie o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (nařizeni vlády č. 303/1995 Sb., o minimálni mzde) z 1995r. Od 1 stycznia 2004 roku wynosi ono 6.700 Kč miesięcznie i 39,60 Kč za godzinę. Stawka ta dotyczy pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy. Stawki te wzrastają w odniesieniu do pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach (w warunkach szkodliwych dla zdrowia) oraz za pracę w nocy.

Praca w godzinach nadliczbowych

Pracodawca może zlecić pracownikowi do wykonywanie prace w godzinach nadliczbowych, jeśli jest to uzasadnione szczególnymi potrzebami pracodawcy. Praca w godzinach nadliczbowych nie powinna przekraczać 8 h na tydzień i 150 godzin w roku kalendarzowym. Roczny limit godzin nadliczbowych może być przedłużony do 416 godzin. Praca w godzinach nadliczbowych nie może być wykonywana przez pracowników, którzy ze względu na stan zdrowia maja skróconą dobową normę czasu pracy, a także przez pracowników młodocianych.

Wypowiedzenie umowy o pracę

Okres wypowiedzenia wynosi 2 miesiące, jeżeli strony nie ustaliły inaczej, a w przypadkach spowodowanych reorganizacją zakładu pracy okres wypowiedzenia wynosi 3 miesiące. Bieg wypowiedzenia, które wymaga formy pisemnej, rozpoczyna się z pierwszym dniem miesiąca kalendarzowego następującego po doręczeniu wypowiedzenia, a kończy z upływem ostatniego dnia miesiąca.

Wypowiedzenie umowy o pracę przez pracodawcę jest dopuszczalne z przyczyn określonych w § 46 czeskiego Kodeksu pracy (Zákonik Práce č. 65/1965 Sb.) Są to m.in. zmiany reorganizacyjne oraz przyczyny leżące po stronie pracownika (względy zdrowotne, utrata uprawnień, przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o prace bez wypowiedzenia z winy pracownika) Pracownik natomiast może wypowiedzieć umowę o pracę z jakiegokolwiek powodu.

Powyższe regulacje nie wpływają na prawo pracodawcy i pracownika do rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy drugiej strony.
W szczególności w przypadku nie wypłacenia przez pracodawcę pracownikowi wynagrodzenia albo opóźniania się z jego wypłatą 15 dni, pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia. Oświadczenie o rozwiązaniu umowy o prace w tym trybie pracownik może złożyć w ciągu miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o tej przyczynie, nie później jednak niż w ciągu roku od dnia zdarzenia. Pracownik który rozwiązał umowę o prace w tym trybie, ma prawo do odszkodowania odpowiadającego wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.

Ważniejsze instytucje

ORGAN ZAJMUJĄCY SIĘ ZATRUDNIANIEM PRACOWNIKÓW
Ministerstvo práce a sociálních věcí ČR
Na Poříčním právu 1, 128 01 Praha 2
tel.: 00420-221921111, fax: +420-224918391, +420-221922664
www.mpsv.cz
posta@mpsv.cz

Urząd Pracy
m.in. w Ostrawie
ulica 30.dubna 2C
tel.: 00420-595132583